Ứng dụng relay bảo vệ mất pha, đảo pha MX100

relay dien

Chuyện mất pha trong hệ thống điện 3 pha dẫn đến những hậu quả lớn không còn lạ gì với dân kỹ thuật điện, nhất là dân bảo dưỡng điện trong các xưởng có các động cơ 3 pha. Tôi không muốn nói đến những hư hỏng mà nó dẫn đến cho bạn, cho thiết bị của bạn. Một khi chúng ta tìm đến và đọc bài viết này có nghĩa là chúng ta đã hoặc sau này gần sẽ đối mặt với nó.

Giải thích:

  • Tiếng Anh chuyên ngành dùng để chỉ bề ngoài mất pha : phase loss, phase failure, phase missing.
  • Tiếng anh chuyên ngành dùng để chỉ bề ngoài đảo pha : phase sequence, phase reversal.

Bạn có thể tự lắp mạch bảo vệ mất pha bằng 2,3 relay kiếng mà theo chúng ta là rất hiệu quả và rẻ tiền. Tôi chỉ muốn nói với chúng ta rằng : đã có những người phải thú nhận mạch đó hoạt động kém hiệu quả trong hệ thống điện công nghiệp.

Trong phạm vi bài viết này COHUCO sẽ giới thiệu các ứng dụng của relay bảo vệ mất pha, đảo pha MX100A của Mikro (Malaysia) vào các trường hợp cụ thể.

Nếu chưa biết relay bạn có thể tham khảo: Relay bảo vệ là gì ?

Bảo vệ mất pha và đảo pha trong hệ thống điện.

  • Bảo vệ mất pha dùng chủ yếu cho các tải 3 pha mà tại đó nếu mất 1 trong các 3 pha thì sẽ dẫn đến sự hoạt động sai giả như động cơ ba pha khi mất 1 pha thì dễ bị cháy, chỉnh lưu 3 pha nếu mất 1 pha thì điện áp DC ngõ ra có thể bị phát triển vv.
  • Bảo vệ đảo pha sử dụng trong trường hợp động cơ 3 pha truyền động trong các hệ thống mà chiều quay đã được ấn định và sẽ dẫn đến hư hỏng nếu nhấn nút chạy thuận mà động cơ lại chạy ngược. Việc đảo pha chỉ có thể xảy ra khi áp dụng sửa chữa, thay cho thế máy biến áp hoặc đường dây.

Relay bảo vệ mất pha, đảo pha Mikro MX100A.

Relay Mikro MX100 có phong cách thiết kế sử dụng cho đế cắm 11 chân. Hình ảnh relay và sơ đồ chân như sau :

relay bao ve mat pha

  • Ở trạng thái không cấp điện thì tiếp điểm 1-3 hở, tiếp điểm 1-4 đóng.
  • Nếu được cấp nguồn 3 pha 3 dây hoặc 3 pha 4 dây đúng thứ tự pha thì tiếp điểm 1-3 đóng lại, tiếp điểm 1-4 mở ra. Đèn báo cuộn dây sáng và đèn báo tiếp điểm sáng thể hiện trạng thái lưới điện đủ pha và đúng thứ tự pha. Đây là trạng thái thường trực khi ta sử dụng relay này.
  • Nếu mất ít nhất 1pha thì sẽ có những bề ngoài sau xảy ra : Đèn báo tiếp điểm tắt hoặc đèn báo cuộn dây và đèn báo tiếp điểm đều tắt; tiếp điểm 1-3 hở, tiếp điểm 1-4 đóng lại.
  • Nếu có bề ngoài đảo pha xảy ra thì đèn báo tiếp điểm sẽ tắt đồng thời tiếp điểm 1-3 sẽ mở ra, 1-4 sẽ đóng lại.

Tìm hiểu: Cách Tính Tiết Diện Dây Dẫn Điện

Ứng dụng Mikro MX100 trong mạch sử dụng contactor.

Lấy giả như mạch khởi động động cơ. Mạch không sử dụng relay bảo vệ mất pha, đảo pha có sơ đồ như sau :

relay bao ve mat pha

Sơ đồ có sử dụng relay bảo vệ mất pha, đảo pha Mikro MX100A như sau :

relay bao ve mat pha

So sánh 2 sơ đồ ta sẽ thấy ngay được những việc cần làm khi muốn gắn thêm relay bảo vệ mất pha đảo pha cho mạch chưa có bảo vệ mất pha đảo pha.

Ứng dụng Mikro MX100 trong mạch sử dụng MCCB.

Đối với mạch điện được cấp nguồn bằng MCCB, ta muốn khi có bề ngoài mất pha, MCCB sẽ tự động nhảy (tác động). Ta cũng biết rõ MCCB được chế tạo chỉ tác dụng khi có bề ngoài ngắn mạch hoặc quá tải. Tuy vậy ta nhưng vẫn có thể buộc MCCB tác dụng bằng cách sử dụng phụ kiện “Shunt Trip”. Shunttrip là phụ kiện được lắp vào MCCB giúp ta buộc MCCB nhảy bằng cách đưa điện vào cuộn dây của Shunt trip.

Để cấp điện vào Shunttrip khi có bề ngoài mất pha, đảo pha, cần gắn dùng tiếp điểm thường đóng 1-4. Tuy nhiên ta cần lưu ý là khi chưa được cấp nguồn thì tiếp điểm này nhưng vẫn đang đóng. Do vậy, nếu sử dụng nguồn dưới MCCB để cấp vào Mikro MX100A, rất có thể khi ta vừa đóng MCCB thì shunttrip đã được cấp nguồn làm MCCB tác động. Để tránh hiện trạng này ta có thể dùng dùng nguồn trên MCCB để cấp cho MX 100 theo sơ đồ sau :

relay bao ve mat pha

Sơ đồ trên có nhược điểm là giả như tiếp điểm của MCCB hư hỏng, lúc này nguồn cấp ra tải mất pha nhưng Mikro MX100A không phát hiện được.

Nguồn cấp cho Mikro MX100 nhưng vẫn có thể lấy dưới MCCB để khắc phục sự cố trên. Tuy nhiên cần khắc phục hiện trạng MCCB sẽ tác dụng ngay khi đóng MCCB. Ta có thể dùng thêm 1 relay thời gian khống chế không cho Shunttrip tác dụng khi ta thao tác đóng nguồn (dùng tiếp điểm thường mở đóng chậm).

Ứng dụng Mikro MX100 trong mạch sử dụng ACB.

ACB (Air Circuit Breaker : máy cắt không khí) thường được dùng để trong các xưởng lớn. ACB linh động hơn MCCB nhờ các phụ kiện giúp ta có thể thao tác đóng và cắt ACB bằng tín hiệu điện. Người ta thường sử dụng kết hợp 2 hoặc nhiều hơn 2 ACB để tạo nên các bộ chuyển nguồn tự động (ATS : Automatich Transfer Switch).

Việc ứng dụng Mikro MX100 trong mạch sử dụng ACB căn bản cũng như với với MCCB. Điểm cần lưu ý là khi MX100 phát hiện mất pha, đảo pha. Ngoài việc cấp nguồn cho SHT tác dụng ACB ta còn phải ngăn không cho bộ điều khiển đóng lại ACB để tránh hiện trạng đóng cắt lặp lại nhiều lần ảnh hưởng đến tuổi thọ ACB.

Lưu ý chung cho cả 2 trường hợp sử dụng Mikro MX100A cho mạch sử dụng MCCB và ACB chính là trường hợp mất đúng pha lấy điện áp cấp cho shunttrip. Chúng ta có thể phòng trường hợp này bằng cách trang bị nguồn dự phòng hoặc lắp mạch dùng nguồn cấp cho shunt trip ở cả 3 pha theo thứ tự ưu ái (Nếu có pha R thì dùng R, nếu mất pha R thì dùng pha S, nếu mất pha R và S thì dùng pha T).

Nếu cần tăng số tiếp điểm của Mikro MX100A để phục vụ cho các mạch điều khiển, ta có thể dùng thêm Relay trung gian.

Nguồn: http://dien-congnghiep.com/ho-tro-ky-thuat/51-ung-dung-relay-bao-ve-mat-pha-dao-pha-mx100.html